Γαλλία – Ένας αγώνας για το ασφαλιστικό

Μαρτίου 16, 2008 at 9:43 μμ (Διεθνή) (, , )

 

france_strike.jpg

Tο 1995, ένα κίνημα στη Γαλλία, κατάφερε να ανατρέψει τα σχέδια για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού.

Όλα ξεκίνησαν όταν, στις 15 Νοεμβρίου 1995, εν μέσω κινητοποιήσεων στα πανεπιστήμια και το δημόσιο τομέα, η κυβέρνηση Juppé πήρε ψήφο εμπιστοσύνης στη βουλή σε σχέση με ένα σχέδιο μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Οι απεργίες της εποχής θεωρούνται συγκρίσιμες με εκείνες του Μάη του ’68. Σύμφωνα με έρευνες του υπουργείου εργασίας ο αριθμός ημερών απεργίας ήταν έξι εκατομμύρια, τα τέσσερα στο δημόσιο τομέα και τα δύο στον ιδιωτικό.

Το κίνημα της εποχής, συνολικό κι ενωτικό, που λειτούργησε ως φορέας μιας λογικής μιας κοινωνίας ισότητας και αλληλεγγύης, ξανάρθε στην επικαιρότητα με αφορμή τα μέτρα Σαρκοζί και τις κινητοποιήσεις το φθινόπωρο-χειμώνα του 2007.

 

269_summ.jpg

Το 1995, ένα κίνημα στη Γαλλία, κατάφερε να ανατρέψει τα σχέδια για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού.

Όλα ξεκίνησαν όταν, στις 15 Νοεμβρίου 1995, εν μέσω κινητοποιήσεων στα πανεπιστήμια και το δημόσιο τομέα, η κυβέρνηση Juppé πήρε ψήφο εμπιστοσύνης στη βουλή σε σχέση με ένα σχέδιο μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Το σχέδιο Juppé

Με το «σχέδιο Juppé», που εκείνη την εποχή παρουσιαζόταν ως «η μόνη δυνατή πολιτική», εξομοιώνονταν οι όροι συνταξιοδότησης των δημοσίων υπαλλήλων με αυτών του ιδιωτικού τομέα (αύξηση των προβλεπόμενων ετών προϋπηρεσίας των πρώτων από τα 37,5 στα 40 χρόνια, κ.α.), ενώ καταργούνταν παράλληλα οι ειδικές ρυθμίσεις που ισχύουν για ορισμένους κλάδους του δημοσίου τομέα (κυρίως σε ό,τι αφορά τους εργαζόμενους στις συγκοινωνίες, SNCF [ο γαλλικός οργανισμός σιδηροδρόμων], RATP [οργανισμός συγκοινωνιών της πόλης του Παρισιού], κ.α.). Επίσης, λαμβάνονταν μέτρα για την «εξυγίανση» του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης με την αναδιοργάνωση των ασφαλιστικών ταμείων (αύξηση των εισφορών, κ.α.) και τη ρύθμιση των δαπανών για την υγεία (μείωση των παροχών, κ.α.). Επιπλέον, καθιερωνόταν ειδική εισφορά για την κάλυψη του δημοσίου χρέους (0,5% σε όλα τα εισοδήματα), με αποτέλεσμα να μεταβιβάζεται ένα ιδιαίτερα υψηλό κόστος στα νοικοκυριά τα οποία καλούνταν να πληρώσουν περίπου τα τρία τέταρτα του κόστους έναντι «άλλων πηγών» οι οποίες στην ουσία απαλλάσσονταν (συμμετοχή 1,5%).

Οι κινητοποιήσεις

Την ίδια εποχή επιχειρούνταν μια σειρά μεταρρυθμίσεις σε επιμέρους τομείς του δημοσίου (όπως η κατάργηση σιδηροδρομικών γραμμών που κρίνονταν ζημιογόνες, κ.α.), με αποτέλεσμα την πτώση του επιπέδου των παρερχομένων στους πολίτες υπηρεσιών.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, και εν μέσω κινητοποιήσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, το σχέδιο Juppé προκάλεσε γενική δυσαρέσκεια. Οι κινητοποιήσεις εντάθηκαν.

Στις 16 Νοεμβρίου ο Alain Juppé δήλωσε: «Αν κατεβούν 2 εκατομμύρια άνθρωποι στο δρόμο, η κυβέρνησή μου δε θα αντέξει».

Στις 24 Νοεμβρίου ολόκληρη η Γαλλία παρέλυσε από τη γενική απεργία και πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις με τη συμμετοχή 500.000 ατόμων.

Τις επόμενες ημέρες το απεργιακό κύμα συνεχίστηκε. Τα ποσοστά συμμετοχής στις απεργίες ήταν εντυπωσιακά. Όσοι κλάδοι δεν ήταν σε απεργία διαρκείας απεργούσαν τουλάχιστον τις ημέρες των διαδηλώσεων, γιατί τα μέλη τους δε ήθελαν να στερηθούν την αίσθηση της συμμετοχής, της συνεύρεσης στο δρόμο, και τη δυνατότητα να εκφραστούν επιτέλους ελεύθερα στις γενικές συνελεύσεις, κ.α..

Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν με μεγάλη συχνότητα. Οι διαδηλωτές, στο πλαίσιο του κλίματος ενότητας, κατέβαιναν στο δρόμο με τα πανό των επιχειρήσεων στις οποίες δούλευαν κι όχι των συνδικάτων στα οποία ανήκαν.

Στις 7 Δεκεμβρίου έγιναν νέες εντυπωσιακές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα με τη συμμετοχή 1.300.000 ατόμων.

Η κυβέρνηση έκανε ένα βήμα οπισθοχώρησης, δεχόμενη να ικανοποιήσει το αίτημα για μια συνάντηση με τις συνδικαλιστικές ομοσπονδίες και ορίζοντας ειδικό διαμεσολαβητή για τη SNCF.

Στις 11 Δεκεμβρίου, ο Juppé ανακοίνωσε ότι δε θα γινόταν καμιά αλλαγή σε ό,τι αφορά την ηλικία συνταξιοδότησης των «ειδικών καθεστώτων», της SNCF και της RATP.

Στις 12 Δεκεμβρίου, στις νέες διαδηλώσεις, οι συμμετέχοντες ήταν 2.200.000 (985.000 σύμφωνα με τις αρχές), ενώ στις 16 του μηνός ήταν πάλι πάνω από 2 εκατομμύρια.

Στις 15 Δεκεμβρίου, η κυβέρνηση απέσυρε τη μεταρρύθμιση για τις συντάξεις και τα ειδικά καθεστώτα των SNCF, RATP και EDF [δημόσια επιχείρηση ηλεκτρισμού], αλλά εξακολούθησε να αρνείται να υποχωρήσει σε ό,τι αφορά την κοινωνική ασφάλιση, της οποίας ο προϋπολογισμός θα πέρναγε πλέον από το κοινοβούλιο [ιστορικής σημασίας συνταγματική αναθεώρηση σε σχέση με το 1945].

Οι απεργίες ωστόσο συνεχίστηκαν.

Στις 30 Δεκεμβρίου, ψηφίστηκε νόμος που έδινε τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να προχωρήσει στη μεταρρύθμιση της κοινωνικής ασφάλισης με διατάγματα.

Παρά τον ελιγμό αυτό, το κίνημα συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια του 1996.

Η εχθρότητα των ΜΜΕ

Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν κυρίως εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα, έχοντας όμως την υποστήριξη μεγάλου μέρους του κοινού, παρά την εχθρική στάση του μεγαλύτερου μέρους των ΜΜΕ απέναντι στο κίνημα, τα οποία, ως επί το πλείστον, τάσσονταν υπέρ του σχεδίου Juppé, όπως και αρκετές προσωπικότητες της χώρας που μιλούσαν για ένα «θαρραλέο», «συνεκτικό», «φιλόδοξο», «καινοτόμο», «πραγματιστικό» πλάνο. Οι απεργοί στα ΜΜΕ παρουσιάζονταν σαν «συντεχνίες» που με τις κινητοποιήσεις τους «κρατάνε σε ομηρία» το κοινό, υπερασπιζόμενες τα «προνόμιά» τους, αρνούμενες μεταρρυθμίσεις που χαρακτηρίζονταν «αναγκαίες». Τα γεγονότα περιγράφονταν σαν μια αντιπαράθεση των «ελίτ» με το «λαό», της «Γαλλίας εκείνων που εργάζονται σκληρά και μάχονται κάθε μέρα» με τη «Γαλλία εκείνων που επαναπαύονται στα κεκτημένα τους» και σαν μια σύγκρουση ανάμεσα στον «ορθολογισμό» της πολιτικής της κυβέρνησης και τον «ανορθολογικό» χαρακτήρα των κινητοποιήσεων.

Η υποστήριξη του κοινού

Όλη αυτή η επιχείρηση κατασκευής μιας κοινής γνώμης εχθρικής απέναντι στους απεργούς έπεσε ωστόσο στο κενό. Παρά το κόστος των κινητοποιήσεων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα μέσα μαζικής μεταφοράς αλλά και γενικότερα τη λειτουργία του ευρύτερου δημοσίου τομέα, το κοινό συμπαρίστατο στους απεργούς, μέσω της μη έκφρασης δυσαρέσκειας ή της συμμετοχής στις διαδηλώσεις τους. Με βάση μάλιστα μία δημοσκόπηση της εποχής (CSA, RTL, Le Parisien Aujourd’hui, 30/11-1/12) το 39% των ερωτηθέντων τασσόταν υπέρ του κινήματος και το 23% δήλωνε συμπάθεια (συνολικά δηλαδή το 62% είχε θετική άποψη, ενώ η υποστήριξη έφτανε το 81% στους εργαζόμενους στο δημόσιο και το 62% στο ιδιωτικό τομέα).

Αν και η επίσημη κυβερνητική ερμηνεία γι’ αυτό το φαινόμενο ήταν το έλλειμμα ως προς την ενημέρωση των πολιτών, για έναν πληθυσμό ήδη προβληματισμένο (το Νοέμβριο, σχεδόν τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων δήλωναν δυσαρέσκεια για την πολιτική που ασκούνταν) η συμπαράσταση θα πρέπει μάλλον να ερμηνευτεί διαφορετικά: το σχέδιο Juppé θεωρήθηκε η αιχμή του δόρατος, που θα ακολουθούνταν από μεταρρυθμίσεις που θα αφορούσαν και άλλες, πιο αδύναμες να αντιδράσουν, κοινωνικές κατηγορίες.

Το διακύβευμα ήταν τελικά η υπεράσπιση της κοινωνικής πρόνοιας και της ποιότητας των υπηρεσιών του δημοσίου προς τον πολίτη, αλλά και η έκφραση μιας αντίδρασης, έστω και έμμεσης, σε μια πολιτική που θεωρούνταν ότι καταργούσε εγγυήσεις και θεμελιώδη δικαιώματα κατοχυρωμένα από την επαύριον του β’ παγκοσμίου πολέμου, θίγοντας την ίδια την έννοια της ιδιότητας του πολίτη και οδηγώντας στην απορρύθμιση ολόκληρης της κοινωνίας.

Η ιστορική διάσταση του κινήματος του ‘95

Οι απεργίες της εποχής θεωρούνται συγκρίσιμες με εκείνες του Μάη του ’68. Σύμφωνα με έρευνες του υπουργείου εργασίας ο αριθμός ημερών απεργίας ήταν έξι εκατομμύρια, τα τέσσερα στο δημόσιο τομέα και τα δύο στον ιδιωτικό.

Το κίνημα της εποχής, συνολικό κι ενωτικό, που λειτούργησε ως φορέας μιας λογικής μιας κοινωνίας ισότητας και αλληλεγγύης, ξανάρθε στην επικαιρότητα με αφορμή τα μέτρα Σαρκοζί και τις κινητοποιήσεις το φθινόπωρο-χειμώνα του 2007.

__________________________

Πηγές

Για τα γεγονότα αυτά βλ. «France novembre-décembre 1995 – Chronologie du mouvement», στο Lutte de Classe, τχ. 17, ΙανουάριοςΦεβρουάριος 1996, http://www.union-communiste.org/?FR-archp-show-1996-1-609-3440-x.html/, 24/3/2006 και «Grèves de 1995 en France», http://fr.wikipedia.org/wiki/Plan_Jupp%C3%A9, 16/3/2008.

Για μια παρουσίαση και ανάλυση του κινήματος αυτού βλ. Βλ. Vanessa Piet, Memoire (s) collective (s) d’une action collective: Le mouvement social de décembre 1995, DEA science politique, Institut d’études politiques, Université Lumière LYON 2, http://doc-iep.univ-lyon2.fr/Ressources/Documents/Etudiants/Memoires/DEA/pietv/these.html, 10/12/2006.

Για τη στάση των ΜΜΕ βλ. «Les médias face au mouvement social de la fin 1995», Οικολογικό μηνιαίο έντυπο Silence, Ιούνιος 1996, http://www.acrimed.org/article339.html/, 24/3/2006.

Επίσης, Serge Halimi, «Les médias et les gueux», στο αφιέρωμα της Le Monde Diplomatique με τίτλο «La grande révolte française contre l’Europe libérale», Ιανουάριος 1996, http://www.monde-diplomatique.fr/1996/01/HALIMI/2254/, 24/3/2006, καθώς και απόσπασμα από το βιβλίο του Serge Halimi, Les Nouveaux chiens de garde, Éditions Raisons d’Agir, Παρίσι 1997, σελ. 66-74, http://www.homme-moderne.org/societe/media/halimi/7ans.html/, 24/3/2006)

__________________________

Τα στοιχεία είναι από το βιβλίο Eric Neveu, Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων, εισ. Νικόλαος Τάτσης, μετάφραση – επιμέλεια Μαρλέν Λογοθέτη, εκδόσεις Σαββάλας [υπό έκδοση], στο οποίο μπορεί κανείς να βρει περισσότερες πληροφορίες για την ιστορία του –επίσημου και εναλλακτικού- συνδικαλισμού στη Γαλλία.

Ευχαριστούμε την επιμελήτρια του τόμου για την παραχώρηση του υλικού.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: