Βιβλιοθήκη

Κινήματα και εργασία

Ėrik Neveu

Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων

και ιστορίες κινημάτων από το Μεσαίωνα μέχρι σήμερα

Μτφ.-Εισαγ.-Επιμ.: Μαρλέν Λογοθέτη

Πρόλογος: Νίκος Τάτσης, Χρύσα Ζάχου

Το βιβλίο Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων αποτελεί μια περιήγηση στις θεωρήσεις για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, αλλά και την ιστορία των κινημάτων, από την Αμερική και την Ευρώπη ως την Αφρική και την Ασία, από το μεσαίωνα μέχρι τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα.

Για τον Eric Neveu, η ρητορική υποψίας σε σχέση με τα κοινωνικά κινήματα, οι απλές και κατηγορηματικές διαγνώσεις που συνήθως συνοδεύουν τον εν θερμώ σχολιασμό τους, προκύπτουν από την άρρητη ταύτιση του δημοκρατικού μοντέλου αποκλειστικά και μόνο με την εκλογική διαδικασία. Τα κοινωνικά κινήματα όμως είναι σύνθετες πολιτικές διεργασίες, μια σταθερά της κοινωνικής ζωής, σύμφυτη με την έννοια της δημοκρατίας. Εκφράζουν νέες προσδοκίες αλλά και απογοητεύσεις από το δημοκρατικό μοντέλο, όπως αυτό έχει πάρει σάρκα και οστά, δυσπιστία ως προς το κλασικό μοντέλο αντιπροσώπευσης που στηρίζεται στην ανάθεση της εξουσίας στους κυβερνώντες για μεγάλο χρονικό διάστημα, έμπρακτη αμφισβήτηση της εξουσίας με την οποία οι ειδικοί κάθε είδους θεωρούν ότι μπορούν να υπαγορεύουν αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα, χωρίς να ακούνε τις ομάδες και τα άτομα που αυτές αφορούν. Οι διαφορετικές θεωρήσεις των κοινωνικών κινημάτων δεν πρέπει να οδηγούν σε χλιαρό σχετικισμό: αφήνουν πίσω τους ένα σύνολο ερμηνευτικών εργαλείων που διαμορφώνει μια προοπτική όχι μόνο για την ανάλυση, αλλά και για την πρακτική τους.

Το δεύτερο μέρος της ελληνικής έκδοσης

Ο Érik Neveu αναφέρεται σε μια σειρά από πρόσωπα, γεγονότα, οργανώσεις και φορείς που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με την ιστορία [άρα και τη θεωρία] των κοινωνικών κινημάτων: Από το καρναβάλι του 1580 στη Romans στο κίνημα διαμαρτυρίας για την άφιξη στο Παρίσι του στρατηγού Ridgway το 1952, απ’ τα κινήματα για ανεξαρτησία της Ν. Καληδονίας, της Κορσικής, της Αλγερίας και της Κένυας στις εξεγέρσεις στα προάστια των γαλλικών πόλεων, αλλά και στις μητροπόλεις των ΗΠΑ, από το αμερικανικό εργατικό κίνημα στις αρχές του περασμένου αιώνα και αυτό του 1936 στη Γαλλία μέχρι τη «Μάχη της αγκινάρας» το 1960 στη Βρετάνη και την ευρωαπεργία για το κλείσιμο του εργοστασίου της Renault στο Vilvorde το 1997, από το καλοκαίρι της Ελευθερίας το 1964 στα γεγονότα του ’68 στις ΗΠΑ στο Σικάγο, από το κίνημα εναντίον της πυρηνικής ενέργειας στις ΗΠΑ σ’ αυτό στη Γαλλία, από τα κινήματα των αμοιβαιότητων και του συνεταιρισμού στην ιστορία του γαλλικού συνδικαλιστικού κινήματος στην εκπαίδευση, από το κίνημα της «Άνοιξης μέσα στο χειμώνα» το ’86, αυτό ενάντια στο SMIC Jeunes το ’94 και εκείνο για την κοινωνική ασφάλιση το ’95 στη μεγάλη απεργία των σιδηροδρομικών το ‘86 και των νοσοκόμων το ’88 στη Γαλλία, από την Αλληλεγγύη στην Πολωνία στον «ιταλικό Μάη» και την «Άνοιξη του Πεκίνου», κ.α.. Ιστορίες μέσα στις οποίες συναντάμε και πληθώρα οργανώσεων και φορέων (JAC, MEDEF, CAMIF, Primrose League, CARE, Friends of the Earth, Ligue Contre Le Cancer, DAL, AC!, NAACP, La Conf’, FNSEA, CNJA, SUD, κ.α.) και προσώπων (Pierre Poujade, Massood Ahmed Shah, Αβάς Πιέρ, Jacques Prevert, Leon Bloum, Barry Moris Goldwater, Golda Meir, Leclerc (Philippe de Hautecloque), Alexis Gourvennec, Rodney King, Thilo Bode, κ.α.).

Σε όλα τα παραπάνω και σε πολλά περισσότερα στέκεται το δεύτερο μέρος της ελληνικής έκδοσης (επιμέλεια Μαρλέν Λογοθέτη).

__________________________

Τόνι Κλιφ, Κώστας Πίττας (επιμ.), Ιούνης ’36. Γαλλία. Οι καταλήψεις των εργοστασίων, μτφρ. Αποστόλης Λυκούργος, Εκδ. Εργατική Δημοκρατία, Αθήνα 1996.

Χρονικό του κινήματος των καταλήψεων εργοστασίων στη Γαλλία το ’36. Η αφήγηση ξεκινάει από το Φλεβάρη του ’34 και ακολουθεί την πορεία του Λαϊκού Μετώπου προς την εξουσία, παρουσιάζει το κίνημα του ’36 από τις απαρχές ως την οριστική λήξη του, περνώντας από τις συμφωνίες Ματινιόν [τομή σε ό,τι αφορά τα εργασιακά] και καταγράφοντας τις αντιδράσεις των πολιτικών δυνάμεων που συμμετείχαν στην κυβέρνηση, καθώς και εκείνες της συνδικαλιστικής ηγεσίας της αριστεράς. Το κείμενο έχει συνταχτεί με βάση το κεφάλαιο για τα γεγονότα αυτά του τέταρτου τόμου της βιογραφίας του Τρότσκι που έχει γράψει ο ιστορικός ηγέτης του βρετανικού Socialist Workers Party Tony Cliff [1917-2000].

Από την περιγραφή του βιβλίου:

Η νίκη του Λαϊκού Μετώπου στις γαλλικές εκλογές του 1936, στα μέσα μιας δεκαετίας που σημαδεύτηκε από την άνοδο του φασισμού, ήταν το σύνθημα για μια φανταστική εργατική έκρηξη. Τον Ιούνη του ’36, εκατομμύρια εργάτες και εργάτριες απεργούσαν και έκαναν καταλήψεις στα εργοστάσια, τα ορυχεία, τα γραφεία, τα μαγαζιά. Η Γαλλία φλεγόταν κι ο Τρότσκι έγραφε: «Η γαλλική επανάσταση έχει αρχίσει»! Όμως, το κίνημα των καταλήψεων δεν έφτασε στην τελική νίκη. Η ίδια η κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου και οι ηγεσίες του Σοσιαλιστικού και του Κομμουνιστικού Κόμματος έβαλαν φρένο στην πορεία της επανάστασης. Αυτό το βιβλίο επιχειρεί, όχι μόνο να περιγράψει μια από τις πιο ηρωϊκές σελίδες του παγκόσμιου εργατικού κινήματος, αλλά και να βγάλει τα συμπεράσματα που είναι σήμερα -σε μια εποχή που μοιάζει πολύ με τη δεκαετία του ’30- περισσότερο χρήσιμα παρά ποτέ. Αυτό το βιβλίο στηρίχθηκε στο κεφάλαιο για τον γαλλικό Ιούνη, που βρίσκεται στον τέταρτο τόμο της βιογραφίας του Τρότσκι από τον Τόνι Κλίφ.

__________________________

Μάικλ Σάιντμαν, Η αντίσταση των εργατών στην εργασία στο Παρίσι και τη Βαρκελώνη κατά τη διάρκεια του γαλλικού Λαϊκού Μετώπου και της Ισπανικής Επανάστασης, 1936-38, μτφρ. Κόκκινο νήμα, εκδ. Κόκκινο νήμα, Αθήνα 2006.

Μελέτη της αντίστασης στην εργασία στα εργοστάσια του Παρισιού και της Βαρκελώνης (με συστηματικές κοπάνες, καθυστέρηση προσέλευσης, προσποίηση ασθένειας, κλοπές, σαμποτάζ, επιβράδυνση του ρυθμού εργασίας, απειθαρχία και αδιαφορία) κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης από το Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία και της επανάστασης στην Ισπανία ενάντια στην ιεραρχική οργάνωση της εργασίας και την επιβολή εργασιακής πειθαρχίας και καταναγκασμών για αύξηση της αποδοτικότητας που συνέχισαν να υφίστανται παρά την αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Στην έκδοση περιλαμβάνεται ένθετο με αφίσες της περιόδου της Ισπανικής Επανάστασης.

Από την περιγραφή του βιβλίου:

Το Φλεβάρη του 1938, το συμβούλιο των CNT-UGT στο Pantaleoni Germans καθιέρωσε ένα εντατικό πρόγραμμα εργασίας και ποινές για την καθυστέρηση προσέλευσης στο χώρο εργασίας. Ένας σύντροφος ανέλαβε να ελέγχει την είσοδο και την έξοδο. Η ανάθεση των εργασιών και οι οδηγίες έπρεπε να γίνονται δεκτές «χωρίς σχόλια» και να εκτελούνται στην ώρα τους. Για κάθε μετακίνηση μέσα στο εργοστάσιο έπρεπε να υπάρχει άδεια από τον επικεφαλής του τομέα και όσοι μετακινούνταν χωρίς έγκριση θα ετίθεντο προσωρινά σε διαθεσιμότητα και θα παρακρατείτο ο μισθός τους για τρεις έως οκτώ μέρες. Κανένα εργαλείο δεν έφευγε από την κολεκτίβα χωρίς έγκριση και καθιερώθηκε δοκιμαστική περίοδος ενός μήνα για όλους τους εργάτες. Η ελεγκτική επιτροπή των CNT-UGT στην εταιρία Rabat προειδοποίησε ότι όποιος σύντροφος λείπει από τη δουλειά χωρίς να είναι άρρωστος θα χάνει το μεροκάματο. Οι εργαζόμενοι αυτής της εταιρίας, η πλειοψηφία των οποίων ήταν γυναίκες, ενημερώθηκαν ότι η ανυπακοή μπορούσε να οδηγήσει στην απόλυση σε έναν τομέα που, θα πρέπει να το έχουμε υπ’ όψιν μας, η ανεργία ήταν υψηλή. Καμία εργάτρια της Rabat δεν έπρεπε να απουσιάζει από τις συνελεύσεις υπό την απειλή προστίμου. Μόνο συζητήσεις σχετικά με την εργασία επιτρέπονταν κατά τη διάρκεια της εργάσιμης μέρας. Κι’ άλλες κολεκτίβες, όπως η Artgust, η οποία είχε ανεπιτυχώς ζητήσει από τους εργάτες να αυξήσουν την παραγωγή, επέβαλλαν επίσης κανόνες που απαγόρευαν τις συζητήσεις, την καθυστερημένη προσέλευση στο χώρο εργασίας ακόμη και τη λήψη τηλεφωνημάτων.

Η μελέτη της αντίστασης των εργατών στην εργασία -συστηματικές κοπάνες, καθυστέρηση προσέλευσης στο χώρο εργασίας, προσποιητή ασθένεια, κλοπές, σαμποτάζ, επιβράδυνση του ρυθμού εργασίας, απειθαρχία και αδιαφορία- μπορεί να μας βοηθήσει να εμβαθύνουμε στην κατανόηση δύο ταυτόχρονων πολιτικών γεγονότων, της Ισπανικής Επανάστασης και του Γαλλικού Λαϊκού Μετώπου. Η διερεύνηση της αντίστασης στην εργασία στα εργοστάσια του Παρισιού και της Βαρκελώνης κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία και της επανάστασης στην Ισπανία αποκαλύπτει μια ουσιαστική συνέχεια στη ζωή της εργατικής τάξης. Οι συστηματικές κοπάνες, η απειθαρχία και οι άλλες εκδηλώσεις της απροθυμίας για εργασία υπήρχαν και πριν τη νίκη του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία και το ξέσπασμα του πολέμου και της επανάστασης στην Ισπανία, αλλά είναι σημαντικό ότι αυτή η αντίσταση συνεχίστηκε ακόμη και μετά την ανάληψη της πολιτικής και, σε διαφορετική έκταση, της οικονομικής εξουσίας από τα κόμματα και τα συνδικάτα που ισχυρίζονταν ότι εκπροσωπούν την εργατική τάξη στις δύο χώρες. Στην πραγματικότητα, τα κόμματα και τα συνδικάτα της αριστεράς, τόσο στην περίπτωση της επανάστασης όσο και στην περίπτωση των μεταρρυθμιστικών αλλαγών, αναγκάστηκαν αμέτρητες φορές να έρθουν αντιμέτωπα με την άρνηση των εργαζομένων να εργαστούν.

__________________________

Ρίτσαρντ Ο. Μπόγιερ, Χέρμπερτ Μ. Μορέ, Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ (Από τον εμφύλιο μέχρι το μακαρθισμό), μτφρ. Αθηνά Παναγουλοπούλου, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1993.

Ιστορική αναδρομή στους εργατικούς αγώνες στις ΗΠΑ από τον εμφύλιο πόλεμο μέχρι την περίοδο του μακαρθισμού. Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς στην εισαγωγή, «από μια άποψη, το βιβλίο δεν είναι η ιστορία της εργατικής τάξης μόνο, αλλά και η ιστορία του αμερικάνικου λαού, ιδωμένη από τη σκοπιά της εργατικής τάξης […] Αν και το βιβλίο είναι γεμάτο με ιστορικά γεγονότα, αριθμούς και αποσπάσματα γραπτών κειμένων, πρωταγωνιστής είναι ο λαός, η τεράστια παρέλαση αντρών και γυναικών, λευκών και μαύρων, γηγενών και ξένων, που παλεύουν, πεθαίνουν, δουλεύουν, νικούν για μια καλύτερη ζωή στην Αμερική […] η ιστορία των ανώνυμων αντρών και γυναικών που αποτέλεσαν την καρδιά του εργατικού κινήματος».

__________________________

Paul Buhle, Nicole Schulman (επιμ.), Wobblies! Μια εικονογραφημένη ιστορία των βιομηχανικών εργατών του κόσμου, πρόλογος Δημήτρης Γκόβας, μτφρ. Κατερίνα Χαλμούκου, επιμ. Βάσω Μπαχούρου, ΚΨΜ, Αθήνα 2007.

Σκίτσα, κόμικς και χαρακτικά εναλλακτικών αμερικανών σκιτσογράφων, για τα 100 χρόνια του συνδικάτου IWW (Industrial Workers of the World, Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου, βλ. http://www.iww.org), που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1905 σε ένα συνέδριο στο Σικάγο, από τα μέλη της Western Federation of Miners [Ομοσπονδία Ανθρακωρύχων της Δύσης] και άλλους ριζοσπάστες συνδικαλιστές που αντιτίθεντο στην πολιτική της AFL (American Federation of Labor, Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας). Το συνδικάτο απευθύνθηκε σ’ εκείνους που δε «χωρούσαν» στον κλαδικό-επαγγελματικό συνδικαλισμό (ανειδίκευτους και εποχιακούς εργάτες, αγρεργάτες, μετανάστες, μαύρους, γυναίκες), προωθώντας, μέσω μιας αναρχοσυνδικαλιστικής λογικής, την οργάνωση σε βιομηχανική βάση και θέτοντας εξαρχής, στο καταστατικό του, ως βασικό ζήτημα την κατάργηση της μισθωτής εργασίας, την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος: «Ο “στρατός” των παραγωγών πρέπει να οργανωθεί […] για να συνεχίσει την παραγωγή όταν ο καπιταλισμός θα έχει ανατραπεί. Με το να οργανωθούμε εργασιακά δημιουργούμε τη δομή της νέας κοινωνίας μέσα στο κέλυφος της παλαιάς».

Από την περιγραφή του βιβλίου:

Αφίσες, ιστορίες, απεργίες, τραγούδια, ποιήματα, ήρωες. Ένα μνημείο για την εργατική πάλη της «άλλης» Αμερικής. Οι Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου (Wobblies) – μια οργάνωση που σύμφωνα με τα μέλη της είναι «Ό,τι πιο σπουδαίο υπάρχει στη Γη», σύμφωνα όμως με τους εργοδότες και τους συντηρητικούς αποτελούν απειλή για την κοινωνία – συμπλήρωσαν το 2005 έναν αιώνα ζωής. Πώς είναι δυνατόν ένα κίνημα που στο απόγειό του είχε περισσότερα από εκατό χιλιάδες μέλη να συσπειρώσει για μια περίοδο τους φτωχότερους και πιο καταπιεσμένους εργάτες από κάθε φυλή και ομάδα, και να γράψει μερικά από τα πιο συγκινητικά και αστεία τραγούδια που σατίριζαν τους πλούσιους εκμεταλλευτές και τους πρόθυμους σκλάβους τους; Γιατί κάποιοι Αμερικανοί ποιητές, συγγραφείς και ριζοσπάστες, από τον Τζον Ντος Πάσος (John Dos Passos) και τον Γκάρι Σνάιντερ (Gary Snyder) μέχρι τον Νόαμ Τσόμσκι (Noam Chomsky), εξακολουθούν να επικαλούνται τους «Wobblies» τη στιγμή που η ανάμνηση των περισσότερων συνδικάτων έχει σβηστεί από την μνήμη;

__________________________

Νάννι Μπαλεστρίνι, Τα θέλουμε όλα, μτφρ. Χριστίνα Σταματοπούλου, Στοχαστής, Αθήνα 1979.

Η διαδρομή ενός εσωτερικού μετανάστη από το νότο στο βορά της Ιταλίας και η εμπλοκή του στα κινήματα της εποχής μέσα από τη δουλειά στα εργοστάσια.

Από την περιγραφή του βιβλίου:

Ατίθασος πρωταγωνιστής αυτής της ιστορίας είναι ο νεαρός εργάτης – μάζα: ο προλετάριος του Νότου που πάνω στη δική του εργασία στηρίχτηκε η ιταλική και ευρωπαϊκή βιομηχανική ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων. Είναι ο «εργάτης για όλες τις δουλειές». Ανειδίκευτος και με τεράστια κινητικότητα, διαδοχικά εργάτης γης, οικοδόμος, άνεργος και τελικά μετανάστης, που αφηγείται με τη δικιά του κοφτή γλώσσα και από τη δικιά του ταξική σκοπιά πώς έμαθε μέσα στις πελώριες αυτοκινητοβιομηχανίες του Βορρά να οργανώνει το δικό του δυναμικό εξέγερσης ενάντια στη δουλεία και την εκμετάλλευση.
Ύστερα από μια σειρά άτυχων προσπαθειών να δουλέψει στο Νότο, ρίχνεται στην υποχρεωτική περιπέτεια της μετανάστευσης. Στο Μιλάνο, όπου δέχεται να κάνει τις πιο διαφορετικές δουλειές, αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται βουτηγμένος μέσα σε μια κοινωνία παράλογη, βασισμένη στη δουλειά και την κατανάλωση. Τότε είναι που ξεκινάει ένα πρώτο, δικό του αγώνα ενάντια στην κατάσταση αυτή, έναν αγώνα αντιφατικό, γεμάτο πονηριά και αλαζονεία, για να ικανοποιήσει τις δικές του ατομικές ανάγκες και να ξεφύγει από τους αδυσώπητους νόμους της παραγωγής. Μέχρις ότου, στις αρχές του ‘
69, προσλαμβάνεται στη Φίατ. Από δω και πέρα η πορεία του ήρωα μας θα είναι διαφορετική. Θα είναι δεμένη με τις συνελεύσεις, τις λεπτομέρειες και τα χρονικά που ξαναζωντανεύουν μέρα τη μέρα τις φάσεις των μεγάλων ταξικών αγώνων πού πέρασαν στην ιστορία του παγκόσμιου κινήματος σαν ιταλικό θερμό φθινόπωρο.

__________________________

Άλλες θεματικές

Nick Blinko, The primal screamer Ψυχική ασθένεια, πρωτογενής θεραπεία και πανκ ροκ, Ελευθεριακή Κουλτούρα, Αθήνα 2007

Ο ψυχίατρος Ρόντνεϊ Χ. Ντουέλλερ δεν ξέρει που μπλέκει όταν αρχίζει να εφαρμόζει την πρωτογενή θεραπεία στον παρ’ ολίγον αυτόχειρα Ναθάνιελ (Νατ) Σνόξελ. Καθώς με τη θεραπεία διεισδύει στην ψυχή του Νατ, ο ψυχίατρος αρχίζει ολοένα και περισσότερο να αναγνωρίζει τον εαυτό του στο πρόσωπο του παράξενου νεαρού ασθενή – με συναρπαστικά αλλά και φρικιαστικά αποτελέσματα…

Βασισμένος στα προσωπικά του βιώματα, ο μπασίστας και τραγουδιστής των Rudimentary Peni, Νικ Μπλίνκο, αντιστρέφοντας τους ρόλους ιατρού-ασθενή και παίρνοντας τη μορφή του Νατ Σνόξελ γράφει το The Primal Screamer, μια μαύρη ιστορία τρόμου για την ψυχική ασθένεια, τα όνειρα και το πανκ ροκ, που κράτησε τον μεταφραστή παγιδευμένο για πέντε χρόνια.

1 σχόλιο

  1. Θανάσης Τσακίρης said,

    Ο αγνοημένος εργατικός Μάης της Γαλλίας

    του Θανάση Τσακίρη

    40 χρόνια μετά από την εξέγερση της γαλλικής νεολαίας το Μάη του 1968 είναι πια καιρός να κοιτάξουμε από κοντά το λησμονημένο εκείνο παράγοντα που αγνοήθηκε λόγω της «αγιοποίησης της νεότητας». Μιλάμε για τον παράγοντα «εργατική τάξη». Οι Γάλλοι εργάτες/τριες συμμετείχαν μαζικά στις απεργίες και στις εξεγερσιακές διεργασίες ώσπου το ΓΚΚ και η εργατική του συνομοσπονδία CGT (αλλά και οι CFDT, FO) υπέγραψαν τις λεγόμενες «συμφωνίες της Γκρενέλ» και τους εξανάγκασαν να επιστρέψουν στις εργασίες τους.

    Η μεγάλη πορεία της 13ης Μαΐου, στην οποία οι συνδικαλιστικές ηγεσίες συμμετείχαν πλάι-πλάι με τους εξεγερμένους φοιτητές και φοιτήτριες, σηματοδότησε την είσοδο της εξέγερσης στην δεύτερη φάση της, την κοινωνική. Στο μεταξύ, η εξέγερση είχε εξαπλωθεί σε 150 πόλεις. Την νύχτα της προηγούμενης Παρασκευής προς Σάββατο, η αστυνομία εξαπέλυσε ένα όργιο βίας και καταστολής των διαδηλώσεων με αποτέλεσμα να στηθούν οδοφράγματα («νύχτα των οδοφραγμάτων» για πρώτη φορά από την Παρισινή Κομμούνα) και να πυρποληθούν αυτοκίνητα, να σπάσουν τζαμαρίες καταστημάτων και να δημιουργηθεί χάος. Παρ’ όλη την καταστροφολογία των συντηρητικών εφημερίδων, ο κόσμος δεν «τσίμπησε». Ίσα-ίσα που εξαγριώθηκαν ακόμη και οι μετριοπαθείς χριστιανοί συνδικαλιστές και κοινωνικοί οργανωτές. Τα μέλη και τα στελέχη της CFDT που είχαν αποβάλει τη θρησκευτική ταυτότητα από την συνομοσπονδία (συνέδριο 1964) ήταν στην πρώτη γραμμή της μεγάλης πορείας (ο αριθμός των διαδηλωτών ξεπέρασε τις 200.000 άτομα) που τερματίστηκε στην Πλατεία Ντενφέρ-Ροσερώ. Την επόμενη μέρα άρισε το απεργιακό-καταληψιακό ντόμινο. 14 Μαΐου: οι απεργοί εργάτες της SUD-AVIATION κατέλαβαν το εργοστάσια της αεροπορικής βιομηχανίας. 15-16 Μαΐου: καταλήφθηκαν τα μεγάλα εργοστάσια αυτοκινητοβιομηχανιών της περιοχής του Παρισιού. Διακόπηκε ηξ παραγωγή άνθρακα και χάλυβα στην Λοραίνη. Όσο πέρναγαν οι μέρες τόσο εξαπλωνόταν η εξέγερση και όλο και περισσότεροι γίνονται οι απεργοί και καταληψίες. Ανάμεσα στους εξεγερμένους απεργούς συναντάμε δημοσίους και τραπεζικούς υπαλλήλους, δάσκαλους και καθηγητές, εκφωνητές ραδιοφώνου, δημοσιογράφους και ηθοποιούς, κ.α. Ο αριθμός των απεργών διέγραψε μια τρελή τροχιά φτάνοντας σε 6 εκατομμύρια στις 18 Μαίου και σε πάνω από 10 εκατομμύρια στις 22. Στην τρίτη εβδομάδα της εξέγερσης οι απεργοί ήταν τόσο πολλοί που η χώρα έφτασε στο πρόθυρα της ολικής οικονομικής και κοινωνικής παράλυσης.

    Μια ειδοποιός διαφορά μεταξύ των απεργιών του ’68 με αυτές του 1936 και του 1947 ήταν ότι τώρα, πέρα από τους κλασικούς βιομηχανικούς εργάτες απεργούσε η μεγάλη μάζα των εργαζομένων λευκού κολάρου, δηλαδή οι υπάλληλοι και όχι μόνο οι εργάτες των αυτοκινητοβιομηχανιών και των άλλων βιομηχανιών, οι υπάλληλοι του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα (ακόμη και μεσαία στελέχη). Δεν ήταν, όμως, μόνο αυτή η διαφορά. Ήταν και το ξεπέρασμα των απλών μισθολογικών διεκδικήσεων με την ανάδειξη αιτημάτων βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, του μετασχηματισμού των σφικτών και αυστηρών ιεραρχικών λειτουργικών δομών που μπλόκαραν την εργατική συμμετοχή και την εργατική πρωτοβουλία και δημιουργία. Βέβαια, τα αιτήματα του εργατικού ελέγχου και της αυτοδιαχείρισης δεν θα ικανοποιούντο «εδώ και τώρα» αλλά σημασία έχει ότι τέθηκαν στην ημερήσια διάταξη της δημόσιας πολιτικής. Αργότερα «πεφωτισμένοι εργοδότες» καθιέρωσαν θεσμούς εργατικής συμμετοχής, επί των πρώτων κυβερνήσεων δε του Μιτεράν η εργατική συμμετοχή στη διοίκηση των επιχειρήσεων επεκτάθηκε σε πολλές μεγάλες δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις, προτού περιοριστεί στις περιβόητες ομάδες εργασίας που είχαν λόγο μόνο σε θέματα που αφορούσαν την καλύτερη και εντονότερη δουλειά και την καινοτομία σε επίπεδο ομάδας ώστε να υπάρχει μια σχετική συναίνεση. Παρ’ όλα αυτά το αίτημα της αυτοδιαχείρισης παραμένει επίκαιρο.

    Ο πρωθυπουργός Πομπιντού ανέλαβε πρωτοβουλία για την εκτόνωση της κρίσης τουλάχιστον όσον αφορά το εργατικό μέτωπο για να σπάσει τη συμμαχία εργατών και φοιτητών. Συγκάλεσε, λοιπόν, τη σύσκεψη της Γκρενέλ μεταξύ 25 και 27 Μαΐου. Έλαβαν μέρος η εργοδοτική οργάνωση CNPF (Εθνικό Συμβούλιο Γάλλων Εργοδοτών) και τα κύρια συνδικάτα. Ο Πομπιντού πρότεινε την αύξηση των κατώτατων μισθών (SMIC) κατά 35%, των μέσων μισθών κατά 19% και τη διεύρυνση των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων στους χώρους εργασίας. Στις 27 Μαΐου ο ηγέτης της CGT ανακοίνωσε την υπογραφή της συμφωνίας. Οι απεργοί εργάτες της Ρενώ, της Πεζώ και άλλων εργοστασίων την απέρριψαν αλλά οι περισσότερες ελεγχόμενες από τη CGT και την CFDT συνδικαλιστικές οργανώσεις συμμορφώθηκαν με τη γραμμή της συμφωνίας. Έτσι η εξέγερση πέρασε στην Τρίτη φάση της, την πολιτική, για την οποία θα διαβάσετε σε άλλα άρθρα του αφιερώματος, Όμως και ο εργατικός Μάης δεν έπεσε εξ ουρανού, Είχαν προηγηθεί αλλεπάλληλα κύματα απεργιών το 1965 και το 1967.. Η έναρξη της επιβράδυνσης της οικονομίας προκάλεσε αρκετές απεργίες κόντρα στην πολιτική των επιχειρήσεων να θέτουν τους εργάτες σε διαθεσιμότητα ή και να τους απολύουν οριστικά. Το 1966 η CFDT και η CGT υπέγραψαν μνημόνιο κοινής δράσης για την επίλυση των εργατικών προβλημάτων. Οι εργάτες διαπιστώνουν ότι το οικονομικό σύστημα ως μέρος του ευρύτερου κοινωνικού συστήματος αρχίζει να μπάζει από παντού δημιουργώντας ένα σχετικά ευνοϊκό υπόστρωμα ευκαιριών. Όμως ο Μάης του ’68 σηματοδοτεί την έναρξη μιας δεκαετίας εργατικών συνδικαλιστικών απεργιακών αγώνων, που, όμως, θα ηττηθούν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 όταν δεν μπόρεσαν τα συνδικάτα να αμυνθούν αποτελεσματικά σε ένα μεγάλο γύρο απολύσεων «υπεράριθμου προσωπικού» ενόψει της ισχύος της εργοδοτικής πολιτικής περί «λιτής παραγωγής» και των νεοφιλελεύθερων στρατηγικών για την οικονομία που διαγράφονταν στον άμεσο ορίζοντα αλλά και εξαιτίας της έλλειψης αλληλεγγύης εκ μέρους του ευρύτερου κοινωνικού περίγυρου των εργατών. Στο ενδιάμεσο διάστημα της εργατικής δυσαρέσκειας και χάρη στην δραστηριοποίηση αριστεριστών, τροτσκιστών και μαοϊκών εργατών και συνδικαλιστών στους χώρους εργασίας που είχαν μεταβληθεί σε πεδία πολιτικής, αμφισβητήθηκε η οργάνωση της εργασίας στη βάση του τεϊλορικού και φορντικού προτύπου, τέθηκαν σε συζήτηση οι εργασιακές ιεραρχίες, ασκήθηκε ανελέητη κριτική στο σύστημα αξιολόγησης και απόδοσης της εργασίας, παρά το γεγονός ότι τα συνδικάτα δεν έθεσαν ανοιχτά αυτά τα θέματα στις διαπραγματεύσεις.

    Στα επόμενα χρόνια οι απεργοί συχνά γίνονταν βίαιοι, αναλάμβαναν άμεσες μορφές δράσης, καταλάμβαναν και αυτοδιαχειρίζονταν τους χώρους εργασίας, όπως π.χ. το εργοστάσιο LIP όπου οι απεργοί κατήργησαν το τεϊλορικό σύστημα επιστημονικής οργάνωσης της εργασίας. Έμπρακτα, λοιπόν, αμφισβητήθηκαν οι ρόλοι των εργοδοτών, των τεχνοκρατών και των διευθυντών αλλά και οι ρόλοι των συνδικαλιστών και των αντιπροσώπων, ιδιαίτερα της CGT που είχε αποκοπεί από τον κόσμο της εργασίας αναδεικνύοντας τις εκλογές ως κύρια μέτωπα πάλης μαζί με την πρόσβαση στην κρατική εξουσία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: